Hashimoto ve çölyak neden sık birlikte görülür?
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezini yanlışlıkla hedef aldığı otoimmün bir hastalık. Zamanla tiroid bezi yeterince hormon üretemez hale gelebilir; Hashimoto, tiroid bezinin az çalışmasının (hipotiroidi) en sık nedenlerinden biridir.
Çölyak da bir otoimmün hastalık: buğday, arpa ve çavdarda bulunan glutene karşı gelişen bağışıklık tepkisi ince bağırsağa zarar verir ve besinlerin emilimini bozar.
Neden bir aradalar?
Otoimmün hastalıklar çoğu zaman aynı kişide ya da aynı ailede bir arada görülür. Benzer genetik yatkınlıklar ve bağışıklık sistemindeki ortak mekanizmalar bunun başlıca nedenleri olarak düşünülüyor. Araştırmalar, Hashimoto'su olan kişilerde çölyağın genel nüfusa göre daha sık görüldüğünü; çölyak hastalarında da otoimmün tiroid hastalığının daha sık olduğunu gösteriyor.
Bu yüzden birçok hekim, Hashimoto tanısı alan ve sindirim şikâyetleri olan hastalarına çölyak taraması da öneriyor.
Hangi belirtilere dikkat etmeli?
- Geçmeyen şişkinlik, gaz, ishal ya da kabızlık
- Açıklanamayan demir eksikliği ya da kansızlık
- Kilo kaybı veya kilo alamama
- Tiroid ilacının dozunun sık sık değişmesi: Tedavi edilmemiş çölyak, ilacın bağırsaktan emilimini azaltabilir
- Yorgunluk; ama bu iki hastalıkta da görülebileceği için tek başına yol göstermez
Bazı çölyak hastalarında ise hiç belirgin sindirim şikâyeti olmaz. Belirtilerin olmaması çölyak olmadığın anlamına gelmez.
Test nasıl yapılır?
Çölyak taraması genellikle bir kan testiyle başlar (doku transglutaminaz IgA antikoru ve toplam IgA düzeyi). Sonuç şüpheliyse kesin tanı için genellikle endoskopiyle ince bağırsaktan biyopsi alınır.
Önemli: Çölyak testinden önce glutensiz diyete başlama. Diyet, test sonucunu yanlış negatif çıkarabilir. Önce doktorunla konuş, testlerini yaptır, sonra karar ver.
Çölyak değilsem glutensiz beslenmeli miyim?
Hashimoto'su olan ama çölyağı olmayan herkes için glutensiz diyetin faydası konusunda bilimsel kanıtlar henüz net değil. Bazı kişiler kendini daha iyi hissettiğini söylüyor, bazıları fark görmüyor. Gereksiz kısıtlayıcı diyetler beslenme eksikliklerine yol açabileceği için bu kararı doktorun ya da diyetisyeninle birlikte vermen en doğrusu.
Çölyak tanısı aldıysan ise glutensiz beslenme ömür boyu sürecek tek tedavidir. İyi haber şu: Bu sitedeki tarifler ve içerik rehberi tam da bunun için burada.